• Ψωριασική Αρθρίτιδα (Ψ.Α.)

• Τι είναι η οστεοαρθρίτις;

• Τι είναι η αρθρίτιδα/ρευματισμός

• Άλλοι τύποι αρθρίτιδας

• ΑΓΚΥΛΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ (ΑΣ)
Δρ. Μιχάλης Μιχαηλίδης

• ΡΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
Dr . Κληρίδης Μάριος MD FCP

•Οστεοαρθρίτιδα

Αγκυλωτική Σπονδυλαρθίτιδα 

Η Αγκυλωτική Σπονδυλαρθρίτιδα, είναι μια από τις χρόνιες φλεγμονώδεις αρθρίτιδες.Ανήκει στην κατηγορία των Οροαρνητικών Σπονδυλαρθριτίδων. Στην ίδια κατηγορία ανήκει η Ψωριασική αρθρίτιδα, η Αντιδραστική αρθρίτιδα, σύνδρομο Reiter και οι Εντεροπαθητικές αρθρίτιδες . Ονομάζονται έτσι γιατί σε αυτές τις νόσους, ο ρευματοειδής παράγοντας είναι αρνητικός. H επίπτωση στον γενικό πληθυσμό κυμαίνεται από 1.2% έως  0.1%.Υπάρχει κληρονομική επιβάρυνση,  σε άτομα με θετικό HLA B 27 γονίδιο, με συχνότερη προσβολή στους άνδρες.Συνηθέστερα αρχίζει από τη νεαρή ηλικία 18-30 ετών η και αργότερα με πόνο και δυσκαμψία χαμηλά στην σπονδυλική στήλη και τη λεκάνη, άτυπη ραχιαλγία η και πόνο στους γλουτούς, με χαρακτηριστική πρωινή δυσκαμψία. Η ακινησία επιδεινώνει τα συμπτώματα ενώ η κίνηση και η άσκηση τα βελτιώνει η και τα εξαφανίζει. Ο ασθενής ξυπνά με πόνο, ειδικά αν κοιμηθεί πιο πολλές ώρες από ότι συνήθως, και στη συνέχεια με την κίνηση ανακουφίζεται.   Χαρακτηριστικά εκδηλώνεται με Αξονική προσβολή δηλαδή με προσβολή της σπονδυλικής στήλης και ιερολαγονίτιδα.

Συνηθέστερα προσβάλλονται τα ισχία. Σπανιότερα συνυπάρχει περιφερική αρθρίτιδα. Συχνά παρατηρείται ενθεσοπάθεια  με συνδεσμόφυτα σπονδυλικής στήλης, άκανθα πτέρνας, θυλακίτιδα στον αχίλλειο τένοντα και συχνές τενοντίτιδες σε άλλα σημεία. Αρκετά συχνά συνυπάρχει οφθαλμική προσβολή με ιριδοκυκλιτιδα, ραγοειδίτιδα που εκδηλώνεται με θόλωση στην όραση και πόνο. Σπάνια υπάρχει προσβολή στην καρδιά ,τους πνεύμονες, το  γαστρεντερικό και τα νεφρά.Η σοβαρότητα διαφέρει από άτομο σε άτομο. Οι γυναίκες παρουσιάζουν σαφώς ηπιότερη μορφή της νόσου.

Τόσο ο ασθενής όσο και το περιβάλλον του θα πρέπει να  αποβάλουν, στο μέτρο του δυνατού, το άγχος που προκαλεί η ίδια η νόσος, πέραν του καθημερινού άγχους που αντιμετωπίζει ο καθένας στην καθημερινότητα του.Βασικό παράγοντα στη θεραπεία αποτελεί η ΑΣΚΗΣΗ και ειδικά το κολύμπι, ώστε να αποφευχθεί κατά το δυνατό η αγκύλωση στη σπονδυλική στήλη και τις περιφερικές αρθρώσεις, και για την ενδυνάμωση του αναπνευστικού και καρδιαγγειακού συστήματος.ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΑΥΣΤΗΡΑ .Η κίνηση του θώρακα είναι περιορισμένη, και σε περίπτωση καπνίσματος πολλαπλασιάζονται οι παράγοντες επιδείνωσης της πνευμονικής λειτουργίας και οι  πιθανότητες για λοίμωξη.

Η αγωγή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες που αξιολογούνται εξατομικευμένα για τον κάθε ασθενή. Τα κυριότερα φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι τα αντιφλεγμονωδη, σε απλές περιπτώσεις, όπου ο ασθενής ανταποκρίνεται σε αυτά. Όπου υπάρχει εμμένουσα αρθρική η περιαρθρική προσβολή, αντιμετωπίζεται με τοπικές ενδοαρθρικές και εξωαρθρικές εγχύσεις κορτικοειδών. Σε σοβαρότερες όμως περιπτώσεις και ειδικά αν υπάρχει και περιφερική αρθρίτιδα, τότε χρησιμοποιείται επίσης η σαλαζοπυρίνη, η μεθοτρεξάτη και τελευταία και η λεφλουνομίδη και οι βιολογικοί παράγοντες αντί – TNF που πρόσφατα έχουν χρησιμοποιηθεί, με πολύ καλά αποτελέσματα ,αποτρέποντας την αγκύλωση της σπονδυλικής στήλης.

Η χρήση τους όμως, θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στις απόλυτα αναγκαίες περιπτώσεις.Ο θεράπων ιατρός θα δώσει οδηγίες στον ασθενή για τα μέτρα που θα πρέπει να πάρει ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος από τη φαρμακευτική αγωγή. Με την πρόοδο της επιστήμης σε αυτόν τον τομέα ,η νόσος σήμερα μπορεί να αντιμετωπιστεί πολύ καλύτερα από ότι στο παρελθόν. Η έγκαιρη διάγνωση, η συνεργασία με το Ρευματολόγο σας και η Άσκηση είναι απαραίτητα για την καλύτερη πορεία της νόσου.

Μαριλένα Σόλωνος Χαραλάμπους
Ρευματολόγος

Συμπτώματα Ένδειξης της Νόσου:
Η Αγκυλωτική Σπονδυλίτιδα εκδηλώνεται αρχικά με πόνο στις ιερολαγόνιες αρθρώσεις δηλαδή χαμηλά στη λεκάνη. Παρόλο που συνήθως ο πόνος αυτός μοιάζει με την οσφυαλγία, η πλειοψηφία των ατόμων που έχουν πόνο στη μέση δεν έχουν αγκυλωτική σπονδυλίτιδα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε παιδιά, μπορεί να μην εκδηλωθεί αρχικά με πόνο στη μέση αλλά στο ισχίο ή στο γόνατο.
Στα αρχικά στάδια της νόσου μπορεί να μην είναι καθαρή η διάγνωση της νόσου η οποία γίνεται χρόνια μετά από την έναρξη των συμπτωμάτων.
Μερικές φορές μπορεί να επηρεαστούν άλλες αρθρώσεις εκτός από τη σπονδυλική στήλη. Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες που βοηθούν στον έλεγχο της διόγκωσης των αρθρώσεων και στο να παραμείνουν οι αρθρώσεις εύκαμπτες.
Η συνηθέστερα προσβαλλόμενη άρθρωση είναι το ισχίο που πρέπει πάση θυσία να μην έρθει σε κάμψη και να παραμείνει δύσκαμπτο γιατί αυτό θα οδηγήσει λόγω της κακής στάσης, σε πόνο και στα γόνατα και ακολούθως σε περισσότερο πόνο στη μέση.
Επιπλέον μπορεί να υπάρξουν αλλά επώδυνα σημεία όπως η φτέρνα ή ο κόκκυγας, καθώς και συχνά επεισόδια τενοντίτιδας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις επηρεάζεται η κινητικότητα του θώρακα και εκδηλώνεται πόνος στο στήθος χωρίς όμως να δημιουργείται πρόβλημα στους πνεύμονες. Οι κατάλληλες αναπνευστικές ασκήσεις θα βοηθήσουν σημαντικά.
Η εμφάνιση ιρίτιδας που γίνεται αντιληπτή με το κοκκίνισμα του ματιού είναι ένα άλλο σύμπτωμα που πρέπει να σε οδηγήσει κατευθείαν στο γιατρό.
Άλλα συμπτώματα που εμφανίζονται πιο σπάνια (1%) είναι προσβολή στην καρδιά, τους πνεύμονες, το έντερο, το νευρικό σύστημα, καθώς και η εμφάνιση ψωρίασης.

Θεραπεία:

Δεν υπάρχει, με τα σημερινά δεδομένα, οριστική θεραπεία της Αγκυλωτικής Σπονδυλίτιδας. Στόχος της θεραπευτικής αγωγής είναι η ανακούφιση από τον πόνο, η βελτίωση της κινητικότητας της Σπονδυλικής Στήλης και η διατήρηση μιας όσο το δυνατόν πιο φυσιολογικής ζωής.
Έχει πολύ μεγάλη σημασία η διατήρηση μια καλής φυσικής κατάστασης και η σωστή στάση του σώματος.
Οι κατηγορίες των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της πάθησης είναι:

• Μη στερινοεδή αντιφλεγμονώδη:Χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο του πόνου και τη μείωση της φλεγμονής. Συνίσταται να τα πάρεις για να κοιμάσαι καλύτερα το βράδυ αλλά και για να μπορείς να εκτελείς συχνά ένα πρόγραμμα ασκήσεων που θα σε βοηθήσει να διατηρήσεις μια ορθή στάση και να παραμείνεις ευκίνητος.
• Τροποιητικά της νόσου: Η δράση τους δεν είναι άμεση αλλά μπορεί να βελτιώσουν σημαντικά τα συμπτώματα της πάθησης.
• Νεότερα φάρμακα τα οποία χορηγούνται με τη μορφή ένεσης και ονομάζονται Βιολογικοί παράγοντες. Περιορίζουν την φλεγμονή και εμποδίζουν την αγκύλωση της σπονδυλικής στήλης και των αρθρώσεων. Έτσι βελτιώνουν τη λειτουργικότητα και την ποιότητα της ζωής αφού ελαττώνουν σημαντικά τον καθημερινό πόνο και τη δυσκαμψία.

Επιπλέον μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφοροι τύποι θερμότητας, όπως το ζεστό μπάνιο, η θερμοφόρα και τα ζεστά σκεπάσματα για την ανακούφιση από τον πόνο.
Σπάνια επιλέγεται η λύση της χειρουργικής επέμβασης, σε περιπτώσεις αντικατάστασης κατεστραμμένων αρθρώσεων ή διόρθωσης υπερβολικής κάμψης της σπονδυλικής στήλης.

Πρακτικές Συμβουλές για Καλύτερη Ποιότητα Ζωής :
Φρόντισε να εξασκείσαι καθημερινά και να διατηρείς το σωματικό βάρος σου σε κανονικά επίπεδα. Να θυμάσαι ότι η ευθύνη του γιατρού είναι η αντιμετώπιση του πόνου και η ευθύνη του ασθενή είναι η διατήρηση της καλής φυσικής κατάστασης και η διατήρηση της ευκαμψίας των αρθρώσεων.
• Όταν είσαι στο κρεβάτι είναι πολύ σημαντικό να είσαι σε ευθεία θέση. Προσπάθησε να ξαπλώνεις για 20 λεπτά μπρούμυτα κάθε πρωί. Αν στην αρχή το βρίσκεις ιδιαίτερα δύσκολο τοποθέτησε ένα μαξιλάρι κάτω από την κοιλιά σου και προσπάθησε να το αφαιρείς σταδιακά και να παραμείνεις μπρούμυτα για όλο και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το στρώμα πρέπει να είναι σκληρό.
• Κάνε βαθιές εισπνοές σε διάφορα χρονικά διαστήματα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
• Φρόντισε να διατηρείς το σώμα σου σε μια σωστή στάση. Απέφευγε να παραμένεις σκυφτός για μεγάλο χρονικό διάστημα
• Φρόντισε να κάνεις τις κατάλληλες ασκήσεις καθημερινά. Οι ασκήσεις που είναι καλές για εσένα είναι οι ασκήσεις ενίσχυσης των μυών της πλάτης, οι αναπνευστικές ασκήσεις και το κολύμπι.
• Η διακοπή του καπνίσματος είναι ιδιαίτερα σημαντική αφού επιβαρύνει την καρδιοαναπνευστική λειτουργία, που είναι ήδη επηρεασμένη από τη νόσο και τα φάρμακα που λαμβάνει το άτομο για τη θεραπευτική του αγωγή.

Ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσεις την Αγκυλωτική Σπονδυλίτιδα είναι η θετική στάση για τη νόσο και τις διαστάσεις της, η συνεχής και σωστή ενημέρωση η σωστή και συστηματική ιατρική φροντίδα και η υιοθέτηση ενός καλού κώδικα αμφίδρομης επικοινωνίας με τον θεράποντα ιατρό σου. Η δημιουργία θετικής στάσης ζωής, ζωής δημιουργικής με ποιότητα, περιεχόμενο και νόημα.

ΚΑΙ ΣΙΓΟΥΡΑ ΤΟ ΑΞΙΖΕΙΣ

Ψωριασική Αρθρίτιδα (Ψ.Α.)

Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια από τις χρόνιες φλεγμονώδεις αρθρίτιδες.

Ανήκει στην κατηγορία των οροαρνητικών σπονδυλαρθριτίδων. Στην ίδια κατηγορία ανήκει η αγκυλωτική σπονδυλαρθρίτιδα,
η αντιδραστική αρθρίτιδα, σύνδρομο Reiter και οι εντεροπαθητικές αρθρίτιδες . Ονομάζονται έτσι γιατί σε αυτές τις νόσους, ο ρευματοειδής παράγοντας είναι αρνητικός.

Χαρακτηρίζεται από συνύπαρξη αρθρίτιδας και εξανθήματος ψωρίασης, αν και πολλές φορές δεν αποκλείεται το εξάνθημα να απουσιάζει ή να έπεται χρονικά της εμφάνισης της αρθρίτιδας.
Η εμφάνιση συγκεκριμένου τύπου αρθρίτιδας σε ασθενή με έστω θετικό οικογενειακό ιστορικό ψωρίασης, θέτει τη διάγνωση. 

Σύμφωνα με τις στατιστικές, η αρθρίτιδα μπορεί  - να έπεται της ψωρίασης (75%) - να προηγείται της ψωρίασης (10%) - ή να εμφανίζεται ταυτόχρονα  με το εξάνθημα (15%)

Εμφανίζεται στο 5-7% των ασθενών με Ψωρίαση. H επίπτωση στον γενικό πληθυσμό κυμαίνεται από 1.2% έως  0.1%.
Οι γυναίκες και οι άνδρες προσβάλλονται σε ίδια αναλογία.       

Στη Νεανική ΨΑ συνήθως προηγείται η αρθρίτιδα. Συνηθέστερη ηλικία εμφάνισης είναι η ηλικία  9-12 χρονών.

Συνήθως η βαρύτητα της δερματικής νόσου δεν προδικάζει την εμφάνιση αρθρίτιδας, αν και κάποιοι υποστηρίζουν ότι η αρθρίτιδα είναι πιο επιθετική σε έδαφος εκτεταμένης δερματικής προσβολής. Οι γυναίκες παρουσιάζουν συνηθέστερα συμμετρική περιφερική πολυαρθρίτιδα, ενώ οι άντρες συνηθέστερα αξονική προσβολή, δηλαδή προσβολή της σπονδυλικής στήλης. Η πορεία της δερματικής και αρθρικής νόσου είναι συνήθως ανεξάρτητες.

Η δερματική προσβολή ποικίλλει, έτσι ταξινομείται σε διάφορες μορφές ανάλογα με την εντόπιση και τον τύπο του εξανθήματος:

Κοινή ψωρίαση, Αναστροφή ψωρίαση, ψωρίαση της βαλάνου, των ονύχων, του τριχωτού της κεφαλής, του στοματικού βλεννογόνου, του λάρυγγα και επιπεφυκοτα, τη γενικευμένη φλυκταινώδη ψωρίαση και την εντοπισμένη φλυκταινώδη (παλαμοπελματιαια φλυκταίνωση), την ερυθρόδερμη ψωρίαση και την σταγονοειδή ψωρίαση.

Στην αρθρική προσβολή διακρίνονται οι εξής τύποι:

Αξονική προσβολή με προσβολή της σπονδυλικής στήλης και ιερολαγονιτιδα

Περιφερική αρθρίτιδα : μονοαρθριτιδα / ασύμμετρη ολιγοαρθριτιδα / συμμετρική πολυαρθρίτιδα

Πυρωτική αρθρίτιδα άκρων χειρών με προσβολή των μεσοφαλαγγικων αρθρώσεων – εγγύς και άπω φαλαγγοφαλαγγικων αρθρώσεων που συνήθως συνδυάζεται με ψωρίαση στα νύχια.  

Συχνά παρατηρείται ενθεσοπαθεια  με συνδεσμοφυτα σπονδυλικής στήλης, άκανθο πτέρνας, τενοντίτιδες χαρακτηριστική είναι η εμφάνιση Δακτυλίτιδας.

Ιδιαίτερος τύπος Ψ.Α είναι το σύνδρομο SAPHO που χαρακτηρίζεται από φλυκταίνωση παλαμών και πελμάτων, υπεροστωση, οστεΐτιδα και ακμή.

Σπάνια συνυπάρχει οφθαλμική προσβολή με κερατίτιδα, επιπεφυκίτιδα,

επισκληριτιδα και ραγοειδιτιδα.

Οποιοδήποτε στρες στον οργανισμό, πχ ένα κρυολόγημα, μια χειρουργική επέμβαση έκθεση στο κρύο η ψυχολογική επιβάρυνση προκαλεί έξαρση.

Αξιοπερίεργο είναι το φαινόμενο koepner όπως λέγεται στην ιατρική ορολογία το φαινόμενο κατά το οποίο ένας τραυματισμός προκαλεί έξαρση εξανθήματος ή και εμφάνιση αρθρίτιδας στην περιοχή της κάκωσης.

Για την αντιμετώπιση συνήθως χρειάζεται συνεργασία ρευματολόγου και δερματολόγου κυρίως όταν υπάρχει ταυτόχρονα προσβολή και δέρματος και αρθρώσεων.

Κυριότερο στοιχείο στην θεραπευτική αντιμετώπιση είναι η ψυχική ηρεμία, η καταπολέμηση του άγχους και η ισορροπημένη άσκηση και διατροφή, σε συνδυασμό με την καλή συνεργασία του ασθενούς με τον θεράποντα ιατρό για την επιλογή και ρύθμιση της φαρμακευτικής αγωγής, όταν και εφόσον αυτή είναι αναγκαία.

Τόσο ο ασθενής όσο και το περιβάλλον του θα πρέπει να  αποβάλουν, στο μέτρο του δυνατού, το άγχος που προκαλεί η ίδια η νόσος, πέραν του καθημερινού άγχους που αντιμετωπίζει ο καθένας στην καθημερινότητα του.

Η δερματική προσβολή προκαλεί συνήθως μεγάλη ψυχολογική επιβάρυνση και είναι τις πιο πολλές φορές το κυριότερο ενόχλημα για τον ασθενή έστω και αν η αρθρίτιδα προκαλεί περισσότερα λειτουργικά προβλήματα και πόνο όταν είναι σε έξαρση.

Τόσο ο ίδιος ο ασθενής όσο και το οικογενειακό και επαγγελματικό περιβάλλον του θα πρέπει να αποδεχτούν το αισθητικό πρόβλημα που προκαλεί το εξάνθημα, να ενημερωθούν για το ότι σε καμία περίπτωση αυτό δεν είναι μεταδοτικό και να μάθουν να ζουν με αυτό, κυρίως όταν αυτό είναι περιορισμένο, έτσι ώστε η φαρμακευτική αντιμετώπιση να περιορίζεται στις περιπτώσεις όπου χρειάζεται, μια και τα φάρμακα που χρησιμοποιούμε δεν είναι ακίνδυνα.

Βασική είναι βέβαια και η καλή υγιεινή και καθαριότητα ώστε να αποφεύγεται η τοπική επιμόλυνση στις δερματικές βλάβες λόγω της λύσης της δερματικής συνέχειας στις περιοχές του εξανθήματος.

Η έκθεση στο κρύο επιδεινώνει το εξάνθημα και ίσως και την αρθρίτιδα, κάτι που γνωρίζουν καλά οι ασθενείς μια και ο ήλιος, η θάλασσα και ο ζεστός καιρός, βελτιώνουν γενικά τα συμπτώματα τους

Η αγωγή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες που αξιολογούνται εξατομικευμένα για τον κάθε ασθενή , ανάλογα με τη έκταση και τον τύπο της δερματικής και αρθρικής προσβολής ,τα τυχών συνυπάρχοντα άλλα νοσήματα όπως σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, στεφανιαία νόσος κλπ, το φύλο, την ηλικία, ακόμα και τον χώρο διαμονής (αφού κάποιες θεραπείες γίνονται σε αινέσιμη μορφή)

Φαρμακευτική αντιμετώπιση είναι αναγκαία όταν η δερματική προσβολή είναι εκτεταμένη, και γίνεται είτε με τοπικά φάρμακα, είτε με συστηματική αγωγή πχ BUVA ή με ανοσοκατασταλτικα φάρμακα, όπως είναι η κυκλοσπορινη, η μεθοτρεξατη και τελευταία και η λεφλουνομιδη και οι βιολογικοί παράγοντες αντι TNF.

Τα κορτικοειδή δεν χρησιμοποιούνται πολύ σε συστηματική χορήγηση γιατί συνήθως παρουσιάζεται υποτροπή μετά τη διακοπή τους, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε επιλεγμένες περιπτώσεις .

Για την αρθρική προσβολή στόχος της θεραπείας είναι η ανακούφιση από τον πόνο και η πρόληψη της καταστροφής των αρθρώσεων.

Τα αντιφλεγμονώδη αποφεύγονται, όταν είναι δυνατό,  γιατί σε κάποιες περιπτώσεις επιδεινώνουν το εξάνθημα.

Η χρόνια φαρμακευτική αγωγή περιορίζεται στις περιπτώσεις πυρωτικής αρθρίτιδας άκρων χειρών, ή όπου υπάρχει εμμένουσα αρθρική προσβολή που δεν απαντά σε τοπική αγωγή  πχ με τοπικές ενδοαρθρικές εγχύσεις κλπ

Τα κυριότερα φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα όπως είναι η κυκλοσπορίνη , η μεθοτρεξάτη και τελευταία και η λεφλουνομίδη και οι βιολογικοί παράγοντες αντί – TNF που πρόσφατα έχουν χρησιμοποιηθεί

με πολύ καλά αποτελέσματα , αλλά η χρήση τους θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στις απόλυτα αναγκαίες περιπτώσεις.

Μετά την έναρξη της θεραπείας ο ασθενής θα πρέπει να παρακολουθείται τακτικά κλινικοεργαστηριακά ώστε να διαπιστωθούν έγκαιρα τυχών αιματολογικές / ηπατικές / νεφρικές η άλλες παρενέργειες των φάρμακων και για να διαπιστωθεί η ανταπόκριση η όχι στην συγκεκριμένη αγωγή και να ρυθμίζεται ανάλογα η δοσολογία, αφού αυτό εξαρτάται από τον κάθε ασθενή ξεχωριστά.

Ο θεράπων ιατρός θα δώσει οδηγίες στον ασθενή για τα μέτρα που θα πρέπει να πάρει, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος από τη φαρμακευτική αγωγή.

Η πρόγνωση είναι τις περισσότερες φορές καλή και η αρθρίτιδα ανταποκρίνεται καλά στην φαρμακευτική αγωγή. Στις σοβαρές περιπτώσεις όταν η φλεγμονή επιμένει, μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή της άρθρωσης με διαβρώσεις και αγκύλωση.

Για την ψωρίαση και την ψωρίαση αρθρίτιδα ο ήλιος και η θάλασσα δρουν ευεργετικά. Προσπαθήστε να εκμεταλλευτείτε τις θετικές επιδράσεις του καλοκαιριού μια που βρισκόμαστε σ αυτό το υπέροχο νησί με τις ευνοϊκές για σας συνθήκες !

Το χειμώνα προστατευτείτε από το κρύο γιατί επιδεινώνει τόσο την αρθρική όσο και τη δερματική νόσο.

Προσοχή από μικροτραυματισμούς γιατί επιδεινώνουν το εξάνθημα και αυξάνουν την πιθανότητα επιμόλυνσης.

…………………………………………………………………….

ΑΓΚΥΛΩΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ – είναι το καλύτερο όπλο ενάντια στη νόσο.

……………………………………………………………….

Συμβουλές γενικά για ασθενείς που πάσχουν από κάποια χρόνια ρευματοπάθεια και λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή.

Τόσο οι ρευματοπάθειες όσο και τα φάρμακα που χρησιμοποιούμε για την αντιμετώπιση τους ελαττώνουν την άμυνα του οργανισμού εναντίον των λοιμώξεων.
Αποφεύγετε κλειστούς χώρους με πολύ κόσμο κυρίως κατά τη διάρκεια έξαρσης ιώσεων το χειμώνα.
Ενημερώνετε το γιατρό σας αν παρουσιάσετε πυρετό, βήχα, διάρροια κλπ

Σε περίπτωση που θα χρειαστεί να επισκεφτείτε άλλο γιατρό η και να πάρετε οποιοδήποτε φάρμακο για άλλο λόγο θα πρέπει να δηλώνετε την πάθηση σας και τη φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνετε και να ενημερώνετε και το ρευματολόγο σας για το νέο πρόβλημα.

Σε περίπτωση χειρουργικής επέμβασης για οποιοδήποτε λόγο ενημερώστε τον χειρουργό σας  για την πάθηση σας αλλά και τον ρευματολόγο σας για την επέμβαση.

Το κάπνισμα θα πρέπει να αποφεύγεται γιατί επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τον οργανισμό και πολλαπλασιάζει την πιθανότητα επιπλοκών τόσο από τη νόσο όσο και από τη θεραπεία.

Άσκηση – περπάτημα και γυμναστική είναι απαραίτητα.
Η Ξεκούραση είναι μέρος της θεραπείας.
Αφιερώνετε κάποιο χρόνο της ημέρας μόνο για τον εαυτό σας . Κάνετε πράγματα που σας ευχαριστούν.
Απαγορεύεται … το άγχος !
Κορτικοειδή

Η κορτιζόνη δεν είναι εχθρός σας. Είναι όχι μόνο χρήσιμη αλλά αναντικατάστατη σε ορισμένες περιπτώσεις.

Εάν η λήψη κορτικοειδών παρατείνεται χρονικά η αν οι δόσεις που απαιτούνται είναι μεγάλες χρειάζεται προσοχή για να μην αυξηθεί το σωματικό βάρος, να μην απορυθμιστεί η αρτηριακή πίεση και το σάκχαρο.

Με τη σωστή παρακολούθηση και με προσοχή στις οδηγίες του γιατρού σας, θα αποτραπούν οι τυχών ανεπιθύμητες ενέργειες.

Αν λαμβάνετε κορτικοειδή θα πρέπει να γνωρίζετε ότι απαγορεύεται αυστηρά η αυθαίρετη διακοπή τους. Αυτό θα πρέπει να γίνεται σταδιακά και σε συνεργασία με τον γιατρό σας.

Ασθενείς που λαμβάνουν κορτικοειδή θα πρέπει να αποφεύγουν το αλάτι , τα γλυκά  και τροφές αυξημένες σε λιπαρά. Καλό θα ήταν να ακολουθείτε συγκεκριμένες οδηγίες από το γιατρό η το διαιτολόγο σας για το διάστημα αυτό.
Συνιστάται η λήψη γαλακτοκομικών προϊόντων και αντιοστεοπορωτική αγωγή για το διάστημα της θεραπείας με κορτιζόνη.
Η άσκηση και το περπάτημα είναι ιδιαίτερα ευεργετικά για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος για οστεοπόρωση.

Αποφεύγετε κλειστούς χώρους με πολύ κόσμο κυρίως κατά τη διάρκεια έξαρσης ιώσεων το χειμώνα.

Η Ψωρίαση είναι ένα Ρευματικό χρόνιο νόσημα, φλεγμονώδη, που προσβάλει το δέρμα και σε συχνότητα 30-40% από αυτούς τους ασθενείς προκαλεί φλεγμονή στις αρθρώσεις δηλαδή Ψ.Α. Συχνότερο, προσβάλλονται άτομα ηλικίας 30-55 ετών και με την ίδια συχνότητα τα δύο φύλα. Η αναλογία που αντιστοιχεί στο πληθυσμό είναι περίπου 50-100 στις 100.000

Η αιτιολογία της Ψ.Α όπως και των άλλων Ρευματικών Νοσημάτων είναι άγνωστη. Ενοχοποιούνται διάφοροι περιβαλλοντικοί παράγοντες, λοιμώξεις από διάφορα μικρόβια, τραύματα και έντονες ψυχολογικές καταστάσεις σε άτομα που έχουν κάποια γονιδιακή ‘προδιάθεση’.

Σε μελέτες παρατηρήθηκε ότι 40% των ασθενών με Ψ.Α. έχουν πρώτου βαθμού συγγενείς με Ψ ή Ψ.Α. και ακόμη αυξάνεται η συχνότητα σε δίδυμους είτε μονόζυγους ή ετερόζυγους. Παρατηρήθηκε αυξημένη σχέση της Ψ.Α. σε άτομα που φέρουν σύμπλεγμα ιστοσυμβατικότητας (HLA) Β13, Β17, Β19, B27 και Cw6 όπως και το χρωμόσωμα 16q. Για τα πιο πάνω ενοχοποιείται το οικογενειακό ιστορικό. Φέρεται ότι η Ψ.Α. έχει σχέση και με άλλες παθήσεις όπως με την Αγκυλωποιητική Σπονδυλίτιδα και τη νόσο του Crohn.

Δεν υπάρχουν παγκόσμια καθορισμένα κριτήρια για την διάγνωση της Ψ.Α. Εντούτοις όμως είναι αποδεκτό, άτομο με Ψωρίαση και παράλληλα ανάπτυξη φλεγμονή στις αρθρώσεις του διαγιγνώσκετε Ψ.Α. Οι δερματικές εκδηλώσεις της Ψ. δεν είναι πάντοτε ανάλογες με την έκταση και σοβαρότητα της φλεγμονής στις αρθρώσεις. Περιπτώσεις με εκτεταμένη προσβολή του δέρματος δυνατό να μην παρουσιάσουν ποτέ αρθρίτιδα και αντιθέτως, δηλαδή με ελάχιστη δερματική προσβολή να παρουσιάσει σοβαρή αρθρίτιδα.

Η διάγνωση της Ψ.Α. βασίζεται στο ιστορικό και κλινική εικόνα. Συνήθως προσβάλλονται μικρές αρθρώσεις, ασύμμετρα, δηλαδή ποικίλουν του δεξιού χεριού από του αριστερού. Στα χέρια συνήθως προσβάλλονται οι άπω - φαλαγγυκές αρθρώσεις, δηλαδή οι πρώτες από τα νύχια. Η Ψωρίαση συνήθως παρουσιάζεται στο τριχωτό της κεφαλής, βουβωνική χώρα, ομφαλό, αυτιά, γόνατα, αγγόνες. Η Ψ.Α. προκαλεί φθορά στα νύχια και προσβάλλει την Σπονδυλική Στήλη.

Η ακτινογραφία χεριών απεικονίζει χαρακτηριστική εικόνα των δακτύλων με σοβαρή οστεοπόρωση γύρω στις προσβαλλόμενες αρθρώσεις με εκφυλιστικές αλλοιώσεις καταλήγοντας το οστού να μοιάζει σαν πέννα μέσα στη θήκη της. Η δε Σπονδυλική Στήλη δυνατό να αγκυλωθεί από την δημιουργία νέων οστών που να γεφυρώνουν τους σπονδύλους μεταξύ τους κάτι ανάλογο με την Αγκυλωποιητική σπονδυλίτιδα.
Ο ακτινολογικός έλεγχος είναι μια ασφαλής χωρίς κόστος μέθοδος που μπορεί να παρακολουθηθείτε η εξέλιξης της Ψ.Α. πάνω στις αρθρώσεις.

Η κάθε θεραπεία στόχο έχει την επιτυχή και γρήγορη ύφεση της ασθένειας με σκοπό την προφύλαξη των αρθρώσεων από την φθορά, τον έλεγχο των συμπτωμάτων όπως του πόνου και των δερματικών εκδηλώσεων. Τα πιο πάνω δυνατό να επιτευχθούν με χρήση ειδικών φαρμάκων. Τα αντιφλεγμονώδη / παυσίπονα ουσιαστικά είναι για τον έλεγχο του πόνου, δεν επιδρούν στη εξέλιξη της ασθένειας. Ορισμένα όμως φάρμακα μπορεί να βοηθήσουν περισσότερο πάνω στα δερματικά εξανθήματα αλλά να μη προστατεύουν τις αρθρώσεις από τις φθορές, όπως για παράδειγμα βιταμίνη Α. Άλλα όμως μπορεί να προστατεύουν τις αρθρώσεις και να μην επιδρούν στο δέρμα ή ακόμη να το επιδεινώνουν. Όπως για παράδειγμα το χρυσό και τα ανθελονοσιακά. Υπάρχουν όπως και άλλα που ελέγχουν τις δερματικές εκδηλώσεις και συνάμα προστατεύουν και τις αρθρώσεις. Τέτοια είναι η Μεθοτρεξάτη, κυκλοσπορίνη, λεφλουνομίδη και προς το παρών από τα βιολογικά η ινφλιξιμάτη και το ετανερσέπτ που δίδουν την μεγαλύτερη προστασία.

Δρ. Μάριος Κληρίδης MD FCP
Ρευματολόγος - Παθολόγος

Τι είναι η οστεοαρθρίτις;

· Η οστεοαρθρίτις (ΟΑ) είναι η πιο συνηθισμένη μορφή αρθρίτιδας.
· Είναι μια χρόνια, μη αναστρέψιμη και εκφυλιστική πάθηση που η μορφή της κυμαίνεται από ήπια μέχρι πολύ σοβαρή.
· Χαρακτηρίζεται από την καταστροφή του χόνδρου των αρθρώσεων, με αποτέλεσμα τα επηρεαζόμενα οστά να τρίβονται μεταξύ τους και ως εκ τούτου να παθαίνουν μόνιμη βλάβη.
· Καθώς η ΟΑ προχωρεί, η απώλεια του χόνδρου συνοδεύεται με αύξηση της πυκνότητας και απώλεια του οστού, μαζί με δημιουργία οστικών αποφύσεων (οστεοφύτων) στις επιφάνειες των αρθρώσεων.
· Στα τελικά στάδια, παρατηρείται σχεδόν πλήρης απώλεια του χόνδρου, το οποίον οδηγεί σε δυνατό πόνο και απώλεια της κινητικότητας.

Τι προκαλεί την ΟΑ;
· Η ΟΑ μπορεί να διαχωριστεί με δυο τρόπους:
- Πρωτοπαθής ΟΑ που είναι και η πιο συχνή μορφή. Δεν υπάρχει ειδική αιτία, όμως σχετίζεται με αρκετούς παράγοντες κινδύνου όπως η ηλικία, το φύλο, το μεγάλο σωματικό βάρος και το οικογενειακό ιστορικό (γενετική προδιάθεση).
- Δευτεροπαθής ΟΑ. Αναπτύσσεται μετά από κάποια ζημιά στην άρθρωση (π.χ. τραυματισμό) και μερικές φορές αρκετά χρόνια μετά.

ΟΑ και ποιότητα ζωής

· Η επίδραση στην ποιότητα ζωής διαφέρει από άτομο σε άτομο.
· Πολλοί ασθενείς το βρίσκουν δύσκολο να λειτουργήσουν στο σπίτι τους, να εργαστούν ή να λάβουν μέρος σε δραστηριότητες αναψυχής λόγω του πόνου στις αρθρώσεις, της δυσκαμψίας και/ή της απώλειας της κινητικότητας.
· Μια μελέτη για τους ασθενείς με ΟΑ στο Ηνωμένο Βασίλειο αποκαλύπτει:
- Το 81% των ασθενών που ρωτήθηκαν είπαν πως νιώθουν συνεχείς πόνους ή περιορίζονται στο να εκτελούν τις καθημερινές τους ασχολίες. Αυτές οι ασχολίες περιλαμβάνουν το γράψιμο, την ετοιμασία φαγητού, το ντύσιμο, τον ύπνο, το ράψιμο και το περπάτημα.
- Το 69% των ασθενών αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο να διεκπεραιώσουν τις καθημερινές τους ασχολίες στο σπίτι.
- Το 53% δυσκολεύονται να σηκωθούν από το κρεβάτι τους.

Συχνότητα της ΟΑ

· Παγκόσμιοι υπολογισμοί δείχνουν πως η ΟΑ είναι συχνότερη στις γυναίκες παρά στους άνδρες με 18% και 9,6% αντίστοιχα σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
· Παγκόσμια η ΟΑ αποτελεί το 50% των χρόνιων παθήσεων σε άτομα 60 ετών και άνω.
· Περισσότεροι από 25 εκατομμύρια Ευρωπαίοι και 43 εκατομμύρια Αμερικανοί υποφέρουν από ΟΑ.
· Το 80% των ενηλίκων Αμερικανών άνω των 65 ετών θα παρουσιάσουν συμπτώματα πρωίμων σταδίων ΟΑ.
· Περίπου οκτώ εκατομμύρια άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο πάσχουν από ΟΑ . Εν τούτοις λιγότεροι από ένα εκατομμύριο από αυτούς αποτείνονται για θεραπεία.

Θεραπεία της ΟΑ

· Επιλογές μη φαρμακευτικής αγωγής:

- Φυσιοθεραπεία
- Τακτική, προσεχτική άσκηση π.χ. γιόγκα (yoga). Αυτό ωφελεί τις αρθρώσεις
δυναμώνοντας τη μυϊκή στήριξη, προλαμβάνοντας το πάγωμα (freezing up)
καλυτερεύοντας και διατηρώντας την κινητικότητα.
- Υγιεινή διατροφή. Το πάχος θεωρείται βασικός παράγοντας κινδύνου στην
ανάπτυξη της ΟΑ.
- Εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της πάθησης.
- Ψυχολογική υποστήριξη.

· Επιλογές φαρμακευτικής αγωγής:

-Παυσίπονα (αναλγητικά), περιλαμβανομένης της παρακεταμόλης ( Panadol).
-Αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη όπως τα μη στεροειδή φάρμακα (NSAIDs).
-Επιλεκτικοί COX-2 αναστολείς.
-Στεροειδή, περιλαμβανομένης της κορτιζόνης, πρεδνιζολόνης.
-Χονδροαναπληρωτικά όπως hyaluronan, hylan G-F20

· Επιπρόσθετες πληροφορίες μπορείτε να πάρετε επικοινωνώντας με την τοπική σας ομάδα PARE Manifesto.
· Αντιρευματικός Σύνδεσμος Κύπρου
· Τηλ. 22428285

Τι είναι η αρθρίτιδα/ρευματισμός;

Η αρθρίτιδα είναι ειδικός όρος που περιγράφει τη ‘φλεγμονή της άρθρωσης’.1
Ο ρευματισμός (ρευματοπάθεια, ρευματική πάθηση) είναι γενικός όρος που περιγράφει τον πόνο στις αρθρώσεις, τα οστά, τους μύες και άλλους ιστούς. Ο ρευματισμός περιλαμβάνει την αρθρίτιδα.
Η αρθρίτιδα και ο ρευματισμός αποτελούν μία ομάδα που περιλαμβάνει περισσότερες από 200 παθήσεις.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

• Πιθανά συμπτώματα της αρθρίτιδας περιλαμβάνουν:
– πόνο, δυσκαμψία, οίδημα (διόγκωση), ερυθρότητα (κοκκίνισμα) καθώς και περιορισμό κινητικότητας σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις για 3 ή περισσότερες μέρες της εβδομάδας, στην περίοδο ενός μήνα και
– δυσκαμψία στις αρθρώσεις, ειδικά μετά από μεγάλη περίοδο ακινησίας.
• Πόνο ή ενόχληση σε μια άρθρωση με ιστορικό τραυματισμού.

Ποιους προσβάλλει;

• Στην Ευρώπη το 14,3% του πληθυσμού έχει κάποιο τύπο αρθρίτιδας ή ρευματισμού.2,3
Αυτό σημαίνει ότι περίπου είναι
– στην Ευρώπη: 100 εκατομμύρια άτομα,
– στην Ελλάδα: 1.400.000 άτομα και
– στη Κύπρο: 100.000 άτομα
• Η αρθρίτιδα/ρευματισμός προσβάλλει περισσότερα άτομα από ότι οι άλλες χρόνιες παθήσεις.4
• Ο καθένας μπορείς να προσβληθεί από αρθρίτιδα/ρευματισμό και όχι μόνο οι ενήλικες. Ένα στα χίλια παιδιά πάσχει από αρθρίτιδα.

Υπάρχει πρόληψη;

• Για τα περισσότερα άτομα ο πόνος και η φλεγμονή λόγω της αρθρίτιδας δεν μπορεί να αποφευχθεί, αφού το σώμα γερνά και οι αρθρώσεις φυσιολογικά εκφυλίζονται.
• Η αρθρίτιδα/ρευματισμός όμως μπορεί να αντιμετωπιστεί με το κατάλληλο συνδυασμό φαρμακευτικής αγωγής, άσκησης και ξεκούρασης, έλεγχου βάρους σώματος, σωστής διατροφής φυσικοθεραπείας, εργοθεραπείας και σε μερικές περιπτώσεις χειρουργικής επέμβασης.

Οικονομικές επιπτώσεις της αρθρίτιδας/ρευματισμού

• Στις ΗΠΑ οι μυοσκελετικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης και της αρθρίτιδας/ρευματισμού, κοστίζουν σχεδόν 86,2 δισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο σε άμεσα έξοδα (απώλειες μισθών και παραγωγής) και ευθύνονται για πάνω από 7 εκατομμύρια επισκέψεις σε φυσικοθεραπευτές κάθε χρόνο.5
• Στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες 1 κάθε 4 επισκέψεις σε γιατρό σχετίζεται με αρθρίτιδα και ρευματισμό.6
• Το ετήσιο κόστος της περίθαλψης για μυοσκελετικές παθήσεις εκτιμάται ότι φτάνει το 1–2,5% του Εθνικού Ακαθάριστου Προϊόντος (ΑΕΠ) κάθε χώρας ―ΗΠΑ, Καναδάς, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία και Αυστραλία.7

Περισσότερες πληροφορίες
• Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθύνεστε στον Αντιρευματικό Σύνδεσμο Κύπρου.

Βιβλιογραφία
1 Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα. Τι είναι ο ρευματολόγος. Αθήνα: Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα, 2004
2 Άτομα με Αρθρίτιδα/Ρευματισμό στην Ευρώπη. Διακήρυξη για την Τρίτη Χιλιετία. Αθήνα: Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα, 2003
3 PARE Manifesto Steering Group. Εισαγωγική ιστοσελίδα. Διαθέσιμο από URL: http://www.paremanifesto.org/home.htm [2 Οθόνες] (Τελευταία πρόσβαση 10.10.2004)
4 Zahlen und Fakten zu Rheuma, published by Deutsche Rheuma–Liga Bundesverband, Bonn 2001
5 Arthritis Foundation. Osteoarthritis. Διαθέσιμο από URL: http://www.arthritis.org/conditions/DiseaseCenter/oa.asp [5 οθόνες] (Τελευταία πρόσβαση 10.10.2004)
6 Rheuma braucht eine starke Stimme. Das Netzwerk der Deutschen Rheuma–Liga; Deutsche Rheuma–Liga, Bonn 2003
7 March LM, Backmeier CMJ. Economics of osteoarthritis: a global perspective. Baillieres Clin Rheumatol 1997; 11:817–34

Άλλοι τύποι αρθρίτιδας

Αν και η οστεοαρθρίτιδα και η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι οι πιο συνηθισμένες μορφές αρθρίτιδας, υπάρχουν πάνω από 200 τύποι αρθρίτιδας και ρευματικών παθήσεων. Ακολουθούν πληροφορίες για τις τρεις πιο συνηθισμένες μορφές αρθρίτιδας. Επιπρόσθετες πληροφορίες μπορείτε να πάρετε επικοινωνώντας με ομάδες ασθενών ή φιλανθρωπικές ομάδες στην περιοχή σας.

Αγκυλωτική σπονδυλίτιδα
· Η αγκυλωτική σπονδυλίτιδα (AS) είναι μια χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων ειδικά μεταξύ των σπονδύλων.
· Στην αγκυλωτική σπονδυλίτιδα οι επανειλημμένοι κύκλοι φλεγμονής καταστρέφουν τους ιστούς των αρθρώσεων με αποτέλεσμα να δημιουργείται νέος οστικός ιστός στις επιφάνειες των αρθρώσεων αυτών, ο οποίος με την πάροδο του χρόνου οδηγεί στην συγκόλληση ( ένωση) των σπονδύλων.
· Η αιτία της αγκυλωτικής σπονδυλίτιδας είναι άγνωστη, όμως φαίνεται να υπάρχει ένα κοινό γονίδιο μεταξύ των ανθρώπων που πάσχουν από AS.
· Αυτό το γονίδιο είναι παρόν σε 8% των υγιών λευκών αμερικανών και σε 2-3% των υγιών αφροαμερικανών .
· Σε αντίθεση με πολλές άλλες ρευματικές παθήσεις η αγκυλωτική σπονδυλίτιδα προσβάλλει περισσότερο τους άνδρες παρά τις γυναίκες.
· Συνηθέστερα εμφανίζεται γύρω στην ηλικία των 20 χρόνων και οικογενειακό ιστορικό της ασθένειας αποτελεί ένα σοβαρό παράγοντα κινδύνου.
· Περίπου 5% της αγκυλωτικής σπονδυλίτιδας εμφανίζεται στην παιδική ηλικία. Τα αγόρια έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να προσβληθούν από ό,τι τα κορίτσια. Όταν τα παιδιά αναπτύξουν αγκυλωτική σπονδυλίτιδα, η ασθένεια αρχίζει στις αρθρώσεις της λεκάνης, τα γόνατα, τις πατούσες ή τα μεγάλα δάχτυλα των ποδιών και μπορεί αργότερα να προχωρήσει και να βλάψει την σπονδυλική στήλη.
· Περίπου 300.000 αμερικανοί υποφέρουν από αγκυλωτική σπονδυλίτιδα.

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
· Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος ( γνωστός και ως SLE ή απλά λύκος) είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται εναντίον διαφόρων ιστών και οργάνων μέσα στο σώμα .
· Εκτός από τη φλεγμονή στις αρθρώσεις ο λύκος επηρεάζει το δέρμα, τους μυς, τα νεφρά, την καρδιά, τους πνεύμονες, τα αιμοφόρα αγγεία, ακόμα και τον εγκέφαλο.
· Ο λύκος εμφανίζεται συνήθως στις ηλικίες μεταξύ 15 και 45 χρόνων, όμως μπορεί να εμφανιστεί αρχικά και σε παιδιά αλλά και σε ενήλικες ηλικίας μεγαλύτερης των 45 ετών. Επηρεάζει κατά πολύ περισσότερο τις γυναίκες παρά τους άνδρες.
· Όπως με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλες αυτοάνοσες ασθένειες, η ακριβής αιτία του λύκου είναι άγνωστη, όμως πιθανόν να περιλαμβάνει κάποια αλληλεπίδραση μεταξύ γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων και λοιμωδών αιτίων.
· Ο λύκος επηρεάζει ένα στους 1000 λευκούς ανθρώπους και μια στις 250 μαύρες γυναίκες από 18 ως 65 χρόνων.

Ποδάγρα
· Η αιτία της ποδάγρας είναι το πλεονάζον ουρικό οξύ στο σώμα, το οποίο συσσωρεύεται σε ορισμένες αρθρώσεις.
· Η ποδάγρα προκαλεί απότομες κρίσεις σοβαρού πόνου και ευαισθησίας, συνήθως σε μία άρθρωση και συχνότερα του μεγάλου δαχτύλου των ποδιών. Εκτός από το δυνατό πόνο, η άρθρωση που πάσχει είναι συνήθως ζεστή, κόκκινη και οιδηματώδης.
· Αν και η τάση να αναπτύξει κάποιος ποδάγρα μπορεί να είναι κληρονομική, εντούτοις μπορεί να προέλθει από επιπλοκή κάποιας άλλης κατάστασης ή από τη χρήση ορισμένων φαρμάκων.
· Η ποδάγρα σχετίζεται επίσης με το αυξημένο σωματικό βάρος καθώς και με την υπερκατανάλωση αλκοόλης και ορισμένων τροφίμων όπως θαλασσινών , κρεάτων ( ειδικά εντοσθίων) και οσπρίων.
· Η ποδάγρα συνήθως επηρεάζει άνδρες άνω των 40 χρόνων, όμως μπορεί να παρουσιαστεί και σε οποιανδήποτε άλλη ηλικία. Στις γυναίκες σχεδόν πάντοτε παρουσιάζεται μετά την εμμηνόπαυση.
· Εφόσον διαγνωστεί, θεραπεύεται εύκολα και τα συμπτώματα εξαφανίζονται εντός ολίγων ημερών. Ως εκ τούτου η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της είναι σημαντική.

· Επιπρόσθετες πληροφορίες μπορείτε να πάρετε επικοινωνώντας με την τοπική σας ομάδα PARE Manifesto.
· Αντιρευματικός Σύνδεσμος Κύπρου
· Τηλ. 22428285

ΑΓΚΥΛΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ (ΑΣ)

Η ΑΣ είναι μια χρόνια συστηματική φλεγμονώδης νόσος η οποία προσβάλλει κυρίως τη σπονδυλική στήλη.

Διαχωρίζονται 2 μορφές ΑΣ:

1. Ιδιοπαθής (Πρωτοπαθής),
2. Δευτεροπαθής – Σχετιζόμενη με άλλα νοσήματα όπως αντιδραστική αρθρίτιδα, ψωρίαση, φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου (νόσος Crohns, ελκώδης κολίτιδα, Νόσος Whipples)

Η πρώτη γενικώς παραδεκτή περιγραφή της νόσου έγινε το 1691 από τον Connor παρ’ όλο που έρευνες σε σκελετούς από την αρχαία Αίγυπτο έχουν δείξει ότι πιθανό η νόσος να υπήρχε από τότε.

Η ΑΣ δεν είναι κληρονομική πάθηση. Υπάρχει όμως προδιάθεση για τη νόσο. Η προδιάθεση αυτή σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το γονίδιο HLA – B27.

Η σχέση του HLA-B27 με την ΑΣ είναι γνωστή σε όλους τους πληθυσμούς που έχουν ερευνηθεί. Στους μαύρους τόσο το Β27 όσο και η ΑΣ είναι σπάνια. Γενικότερα πληθυσμοί με χαμηλή συχνότητα Β27 έχουν χαμηλή συχνότητα ΑΣ. Σε λευκούς η συχνότητα της ΑΣ κυμαίνεται από 0.5-1%. Η σχέση άνδρες/ γυναίκες είναι 5:1. Ασθενείς με ΑΣ έχουν το Β27 θετικό σε ποσοστά 90-95%. Τα ποσοστά εμφάνισης του Β27 στον πληθυσμό κυμαίνονται από μηδέν τοις εκατό (Αφρική) μέχρι και 50% σε ορισμένες φυλές ινδιάνων στις ΗΠΑ. Η πιθανότητα εμφάνισης ΑΣ είναι πιο ψηλή όταν υπάρχει το Β27. Όταν υπάρχει το Β27 και υπάρχει και ιστορικό ΑΣ στην οικογένεια τότε τα ποσοστά εμφάνισης ΑΣ είναι ακόμη ψηλότερα. Υπάρχουν περιπτώσεις ασθενών που δεν έχουν ΑΣ, διάφορες όμως εκδηλώσεις που παρουσιάζουν, όπως η χρόνια ιρίτιδα, ανεπάρκεια αορτικής βαλβίδας, διαταραχές καρδιακού ρυθμού, σχετίζονται με την παρουσία του Β27.

Η αιτιολογία της ΑΣ είναι άγνωστη παρ’ όλο που έχει γίνει μεγάλη πρόοδος στην κατανόηση των μηχανισμών της νόσου. Η ΑΣ είναι φλεγμονή στην περιοχή της ενθέσεως, στα σημεία δηλαδή όπου τένοντες, αρθρικός υμένας, μεμβράνη, θύλακες, σύνδεσμοι κλπ. Εισέρχονται στο οστούν – αυτές οι περιοχές ονομάζονται ενθέσεις. Η φλεγμονή αυτή έχει εκλεκτικότητα για ορισμένες περιοχές του σκελετού. Το Β27 συμμετέχει στην κληρονομική προδιάθεση για ΑΣ σε ποσοστά μέχρι 30%. Έχουν επίσης βρεθεί και άλλα γονίδια που προδιαθέτουν για τη νόσο, ο ρόλος τους όμως ακόμη ερευνάται. Αξίζει να αναφερθεί ότι έχουν ανακαλυφθεί έντεκα διαφορετικοί υπότυποι του Β27 (ορισμένοι δεν σχετίζονται με ΑΣ, ενώ άλλοι σχετίζονται).

Έχει επίσης βρεθεί σε ποσοστά μέχρι 50% φλεγμονή στο έντερο ασθενών με ΑΣ χωρίς οι ασθενείς να έχουν κλινικά συμπτώματα. Επίσης έχει ανεβρεθεί ότι ογκονεκρωτικός παράγοντας (Tumor Necrosis Factor-TNF) στις περιοχές της αρθριτικής φλεγμονής παίζει σημαντικό ρόλο. Σημαντική επίσης συμβολή στη μελέτη της αιτιολογίας έχει παίξει η ανακάλυψη γενετικά τροποποιημένων πειραματόζωων (ποντίκια) τα οποία εμφανίζουν βλάβες που μοιάζουν με ΑΣ.

Η κλινική εικόνα της έναρξης της ΑΣ είναι αυτή σε νεαρά άτομα, συνήθως άντρες ηλικίας από 16-18 ετών. Οι ασθενείς εμφανίζουν πόνο και δυσκαμψία στη μέση και λεκάνη με περισσότερα ενοχλήματα ενίοτε δεξιά ή αριστερά, πιο έντονα το πρωί. Ο πόνος πολλές φορές ξυπνάει τον ασθενή το βράδυ. Όταν πρόκειται για δευτεροπαθή ΑΣ συνήθως υπάρχουν ήδη τα συμπτώματα του κυρίαρχου νοσήματος (αντιδραστική αρθρίτιδα, ψωρίαση, διάρροιες κλπ.). Άλλα συνοδά συμπτώματα είναι η αδυναμία, η κούραση, καταβολή. Ο πόνος και η δυσκαμψία στα αρχικά στάδια αντιδρούν πολύ ικανοποιητικά στα μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ). Ο πόνος στη μέση σταδιακά επιτείνεται, προχωρά προς το θώρακα και τον αυχένα και με την πάροδο του χρόνου προκαλεί μείωση της κινητικότητας της μέσης, του αυχένα και της έκπτυξης του θώρακα. Σε πιο προχωρημένα στάδια ΑΣ οι ασθενείς παρουσιάζουν καμπούριασμα (κύφωση στη σπονδυλική στήλη) – η λεγόμενη στάση ικετευτή. Δεν μπορούν να γυρίσουν το κεφάλι δεξιά ή αριστερά, με το κεφάλι να έχει πρόσθια κάμψη. Η αναπνοή τους γίνεται κοιλιακή (και όχι θωρακική) – αναπνέουν δηλαδή με κίνηση του διαφράγματος. Πολλές φορές σε ποσοστά 10-30% παρουσιάζονται στη πορεία της νόσου οι λεγόμενες εξωσπονδυλικές εκδηλώσεις. Οι κύριες είναι οι ακόλουθες:

1. Περιφερειακή αρθρίτιδα. Συνήθως προσβάλλονται αρθρώσεις των κάτω άκρων (ισχία, γόνατα) αλλά και οι ώμοι.

2. Τενοντίτιδες. Οι πιο συχνές εντοπίσεις είναι η πτέρνα, ο Αχίλλειος τένοντας, οι τένοντες του γόνατος, ισχίου, αγκώνα, ώμου κλπ. Οι τενοντίτιδες και η περιφερειακή αρθρίτιδα μπορεί να αποτελούν και τα πρώτα συμπτώματα έναρξης ΑΣ.

3. Προσβολή των ματιών με οξείες και χρόνιες μορφές ιρίτιδας.

4. Προσβολή καρδιάς (αορτική βαλβίδα, διαταραχές ρυθμού) και των πνευμόνων (ίνωση άνω λοβών).

5. Φλεγμονή στο παχύ έντερο σε ποσοστά μέχρι 50 % με έλκη και διαβρώσεις.

6. Οστεοπόρωση, σπονδυλικά κατάγματα, σπονδυλοδισκίτιδα, αστάθεια σπονδύλων στον αυχένα με ή χωρίς νευρολογικά φαινόμενα, νεφρικές εκδηλώσεις (αμυλοείδωση, εναπόθεση IgA), σύνδρομο ιππούριδος (πίεση ρίζων νωτιαίου μυελού με μουδιάσματα στα πόδια, ακράτεια σφικτήρων, αδυναμία στα πόδια κλπ.)

7. Αναιμία, χαμηλό σίδηρο στο αίμα, δείκτες φλεγμονής (ΤΚΕ, CRP).

Η διάγνωση της ΑΣ στηρίζεται στο ιστορικό, το οικογενειακό ιστορικό, την κλινική εξέταση, τις αναλύσεις αίματος (και την παρουσία του Β27), τις ακτινογραφίες (ιδιαίτερα της λεκάνης), τη μαγνητική τομογραφία (ιδιαιτέρως σε αρχόμενες περιπτώσεις ή σε περιπτώσεις με νευρολογική εικόνα), το σπινθηρογράφημα οστών κλπ.

Σήμερα έχουμε επίσης την δυνατότητα να μετρήσουμε τους δείκτες δραστηριότητας (BASFI – Bath Ankylosing Spondylitiw Functional Disease Activity Index) ούτως ώστε να καθορίσουμε το καλύτερο θεραπευτικό σχήμα για τους ασθενείς και για να παρακολουθούμε στο χρόνο, τα αποτελέσματα της θεραπείας μας.

Η διάγνωση, σε μεγάλο βαθμό, στηρίζεται στην ανεύρεση ακτινολογικά ιερολαγονίτιδος στην απλή ακτινογραφία λεκάνης. Στα αρχικά στάδια χρειάζεται να γίνει και μαγνητική τομογραφία των ιερολαγονίων αρθρώσεων. Εκτός από αυτό, στην κλινική εξέταση, μετρούμε την κινητικότητα της σπονδυλικής στήλης (ξεχωριστά για την όσφυ, τον θώρακα και τον αυχένα) αξιολογούμε τις περιφερικές αρθρώσεις (ιδιαίτερα ισχία, γόνατα, ώμοι), κοιτάζουμε για τενοντίτιδες. Εξετάζουμε επίσης όλα τα όργανα με ιδιαίτερη προσοχή στα μάτια, στην καρδιά, στους πνεύμονες, νεφρά και νευρικό σύστημα. Σχετικά με το Β27 πρέπει να πούμε ότι σε καταστάσεις όπου η διάγνωση είναι σαφής τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται να γίνει η εξέταση. Το Β27 ψάχνεται σε αρχόμενες περιπτώσεις ΑΣ, σε αμφίβολες διαγνώσεις και σε ασθενείς που έχουν κλινικές εκδηλώσεις σχετιζόμενες με το Β27 χωρίς να έχουν ΑΣ (ιρίτιδα, ανεπάρκεια αορτής, διαταραχές ρυθμού κλπ.) Η πορεία της ΑΣ διαφέρει από άρρωστο σε άρρωστο. Έτσι και η θεραπεία μας κάθε φορά πρέπει να εξατομικεύεται. Θα πρέπει να γίνεται συζήτηση με τους ασθενείς για τη φύση της πάθησης τους και να απαντώνται όλα τα ερωτήματα τους. Η θεραπεία της ΑΣ, εκτός από τη δραστηριότητα της νόσου (εξάρσεις ή υφέσεις) θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και από παράγοντες ΄πως το στάδιο της ΑΣ, την επιθετικότητα της, το φύλο και ηλικία του ασθενή, την παρουσία εξωσπονδυλικών εκδηλώσεων, τυχόν άλλες παθήσεις που μπορεί να έχει, ακόμη και τις προτιμήσεις ασθενών.

Στη θεραπεία της ΑΣ, όταν αυτή είναι δευτεροπαθής, θα πρέπει η προσπάθεια να κατευθύνεται στη θεραπεία της πρωτογενούς αιτίας – ψωρίαση, φλεγμονώδη νοσήματα εντέρου κλπ. Παρ’ όλο που σε πολλές περιπτώσεις η πορεία των δύο καταστάσεων φαίνεται να είναι ανεξάρτητη η μια από την άλλη.

Στη θεραπεία της ΑΣ χρησιμοποιούνται τα ακόλουθα:

1. ΜΣΑΦ, Μεγάλο ποσοστό ασθενών με ΑΣ μπορεί να ελεγχθεί με ΜΣΑΦ ιδιαίτερα στις εξάρσεις νόσου. Τα καινούρια ΜΣΑΦ (κόξιπες) φαίνεται να έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα με τα παλαιότερα με πολύ λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από το ανώτερο γαστρεντερικό σύστημα.

2. Το Salazopyrine είναι φάρμακο που χορηγείται σε ασθενείς με ΑΣ όταν συνυπάρχουν είτε ψωρίαση είτε φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου και ακόμη στην ιδιοπαθή ΑΣ όταν αυτή συνδυάζεται με περιφερική ενεργό αρθρίτιδα.

3. Anti TNF παράγοντες (Remicade, Embrel). Η χορήγηση αυτών των φαρμάκων σε επιθετικές περιπτώσεις ΑΣ βρέθηκε ότι ελέγχει τα συμπτώματα σε ποσοστά άνω του 70%. Τα φάρμακα αυτά βελτιώνουν τον πόνο, τη δυσκαμψία, εμποδίζουν την οστική απώλεια (οστεοπόρωση), βελτιώνουν τα γενικά συμπτώματα(αδυναμία, κούραση, καταβολή) και ελέγχουν τα συμπτώματα της νόσου του Crohn. Παρ’ όλο που δεν υπάρχει ακόμη ομοφωνία για το πότε πρέπει να χορηγούνται, η σύσταση είναι ότι ενδείκνυται όταν δυο ΜΣΑΦ αποτύχουν να ελέγξουν τα συμπτώματα. Όταν δε συνυπάρχει και περιφερειακή αρθρίτιδα, όρος γι ατη χορήγηση τους είναι να αποτύχει και το Salazopyrine. Τα φάρμακα όμως αυτά, εκτός από πολύ ακριβά, είναι και πολύ εξειδικευμένα και θα πρέπει η παρακολούθηση των ασθενών να γίνεται στενά. Οι ασθενείς πρέπει να γνωρίζουν τις πιθανές τους παρενέργειες και αν ενημερώνουν αμέσως τους γιατρούς τους σε περίπτωση που αυτές εμφανιστούν. Στο εξωτερικό ασθενείς που παίρνουν αυτή τη θεραπεία φέρουν μαζί τους και ειδικά βιβλιάρια για τα φάρμακα. Στο παρόν στάδιο δεν γνωρίζουμε αν αυτά τα φάρμακα αλλάζουν τη φυσική πορεία της νόσου.

4. Πολύ σημαντικό τμήμα της θεραπείας, τόσο στα αρχικά όσο και σε προχωρημένα στάδια, είναι η υδροθεραπεία, οι φυσικοθεραπείες και οι ειδικές ασκήσεις που οι ασθενείς θα πρέπει να κάνουν καθημερινά.

5. Χειρουργικές επεμβάσεις: Συνήθως αυτές χρειάζονται σε προχωρημένα στάδια όπως η ολική αρθροπλαστική του ισχίου, Επεμβάσεις στη σπονδυλική στήλη για σύνδρομο ιππούριδος και για αστάθεια σπονδύλων στον αυχένα.

6. Θεραπεία άλλων εξωσπονδυλικών εκδηλώσεων όπως ιρίτιδος (κορτιζόνη, Imuran, Neoral, Anti TNF), καρδιακών και νεφρικών εκδηλώσεων, οστεοπόρωσης (διφωσφονικά).

7. Τοπικές ενέσεις κορτικοστεροειδών τόσο για επίμονη ιερολαγονίτιδα όσο και για περιφερική αρθρίτιδα που δεν αντιδρά στα άλλα φάρμακα.

Σαν επίλογος μπορεί να λεχθεί ότι, όπως συμβαίνει και με άλλες χρόνιες ρευματικές παθήσεις, έτσι και στην ΑΣ η έγκαιρη διάγνωση και η γρήγορη έναρξη θεραπείας θα πρέπει να είναι στόχος για την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου.

Δρ. Μιχάλης Μιχαηλίδης
Ρευματολόγος, Πρόεδρος Ρευματολογικής Εταιρείας Κύπρου

Οι περισσότερες είναι αγνώστου αιτιολογίας. Επηρεάζεται η ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος με αποτέλεσμα να προσβάλλονται ζωτικά όργανα όπως αρθρώσεις, μύες, αγγεία, νεφρά, οστά, καρδία κλπ.. Προσβάλλουν όλες τις ηλικίες, από παιδιά μέχρι γέροντες συχνότερο άτομα ηλικίας μεταξύ 20–45 χρόνων. Οι παθήσεις αυτές χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. Τις φλεγμονώδεις που έχουν άμεση σχέση με τα πιο πάνω τις εκφυλιστικές που είναι κατά συντριπτική πλειοψηφία παθήσεις των ηλικιωμένων που προκαλούν καταστροφή των αρθρώσεων και τις μεταβολικές. Τα περισσότερα ρευματικά νοσήματα δεν απειλούν άμεσα τη ζωή αλλά πιθανώς να οδηγήσουν σε μεγάλου βαθμού αναπηρίες.

Ποια είναι τα ρευματικά νοσήματα

Οι παθήσεις που είναι στη κατηγορία των φλεγμονωδών ή αυτοάνοσων νοσημάτων είναι πάρα πολλές. Οι πιο συνήθεις είναι η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα, Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος, Σκληροδερμία, Πολυμυοσίτιδα, Αγγειίτιδες, Σύνδρομο Sjongren (ξηρά μάτια, ξηρό στόμα κλπ), Μεικτές Παθήσεις του Συνεκτικού Ιστού, σύνδρομο του Αδαμαντιάδη Β ehcet (άφθες στη στοματική κοιλότητα και στα γεννητικά όργανα κλπ), φαινόμενο Raynaud (παγωμένα δάκτυλα και κυανοτικά), οροαρνητικές Σπονδυλοαρθίτιδες όπως π.χ η Αγκυλωτική Σπονδυλίτιδα κλπ.

Εκφυλιστικές ρευματικές παθήσεις θεωρούνται η οστεοαρθρίτιδα, οστεοπόρωση, μηχανικές οσφυαλγίες, αυχενικό σύνδρομο και πολλά άλλα.

Συχνότητα

Η συχνότητα των εκφυλιστικών παθήσεων απασχολούν το 30% ενώ των φλεγμονωδών το 3% του πληθυσμού.

Ποια είναι τα συμπτώματα αυτών των παθήσεων και που είναι δυνατό να οδηγήσουν τους ασθενείς

Συχνότερα ενοχλήματα των ρευματικών παθήσεων είναι συνήθως η πρωινή δυσκαμψία που συνοδεύεται με πόνο και πρήξιμο των προσβεβλημένων αρθρώσεων. Τα υπόλοιπα συμπτώματα δυνατό να είναι ατονία, μυϊκή αδυναμία, δερματικά εξανθήματα η και δερματικά έλκη, μυϊκοί πόνοι, άφθες στη στοματική κοιλότητα ή έλκη στα γεννητικά όργανα, στεγνό στόμα και ξηρά μάτια παγωμένα και κυανοτικά δάκτυλα και πολλά άλλα.

Πως αντιμετωπίζονται οι ασθένειες αυτές.

Η θεραπεία των ρευματικών παθήσεων μπορεί να είναι πολύπλοκη διότι συνδυάζει φλεγμονώδεις, μεταβολικές, εκφυλιστικές, λοιμώδεις και άλλες καταστάσεις. Βασικά χορηγούνται τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα, που απλώς καταπολεμούν τη φλεγμονή της άρθρωσης και όχι την εστία που την προκαλούν και τα φάρμακα θεραπείας βάθους,, τα οποία δρουν κατά της εστίας της αρρώστιας, με αποτέλεσμα την αδρανοποίηση της και συνεπώς σταματούν την δραστηριότητα της και επομένως και τις συνέπειες της. Λόγω της δυσκαμψίας και του πόνου των αρθρώσεων, οι ρευματοπαθείς τείνουν να κινούνται λιγότερο και γι'αυτόν το λόγο για αποφυγή της ατροφίας των μυών καθώς επίσης και για την απάμβλυνση του πόνου συστήνεται απαραίτητα η φυσικοθεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι αναπόφευκτες οι χειρουργικές επεμβάσεις που όχι μόνο ανακουφίζουν τον πάσχοντα από τους φοβερούς πόνους αλλά και αποφεύγεται η ολική αναπηρία.

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή αντιμετώπιση των ρευματικών νοσημάτων παίζει τον πιο σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της ασθένειας και γι΄αυτόν το λόγο απαιτείται η συνεργασία διαφόρων ειδικοτήτων της ιατρικής, ιδιαίτερα των Ρευματολόγων και των Ορθοπεδικών. Απαραίτητοι επίσης είναι οι φυσιοθεραπευτές, οι κοινωνικοί λειτουργοί, οι ψυχολόγοι, οι εργασιοθεραπευτές.

Κοινωνικό-οικονομικές επιπτώσεις

Οι ρευματοπάθειες λόγω των πολλών των προβλημάτων μπορούν να προκαλέσουν δυσμενείς συνέπειες τόσο στη επαγγελματική όσο και στην προσωπική ζωή των ασθενών. Δημιουργούν δύσκολες κοινωνικές και ψυχολογικές καταστάσεις στον πάσχοντα και στο περιβάλλον του. Το οικονομικό βάρος είναι δυσβάστακτο αν υπολογισθούν η φαρμακευτική αγωγή, τυχόν χειρουργικές επεμβάσεις, απώλεια εργασίμων ημερών, αιματολογικές εξετάσεις, φυσικοθεραπεία κλπ.

Οι φοβεροί πόνοι, οι παραμορφώσεις και οι άλλες επιπτώσεις της ασθένειας ταλαιπωρούν αφάνταστα πολλούς ρευματοπαθείς και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που αναγκάζονται να εξαρτώνται από άλλα άτομα και για τα πιο απλά πράγματα. Μια κατηγορία ρευματοπαθών αναγκάζονται περιοδικά να απουσιάζουν από τις εργασίες τους με τεράστιο βάρος στη οικονομία του τόπου. Άλλη κατηγορία ασθενών καθηλώνεται στο κρεβάτι, στο τροχοκάθισμα αποκομμένη τελείως από το κοινωνικό σύνολο. Όχι μόνο ο πάσχων αλλά όλη η οικογένεια του έχουν να αντιμετωπίσουν ένα καθημερινό δράμα.


Dr . Κληρίδης Μάριος MD FCP
Ρευματολόγος - Παθολόγος
Στασάνδρου 10 Μέγ. Αυγούστα 304
Τ.Θ. 25072 1306 Λευκωσία
Τηλ.: +357 22768266 Φαξ: +357 22751455 email : mzclerides@avacom.net

Αρχή